Ruimte geven door ruimte in te nemen

In het Engels bestaat de mooie uitdrukking “to hold space for someone”. Bij “hold” denk je wellicht al gauw aan vasthouden of aan grijpen. Nu kan het werkwoord hold contextafhankelijk veel verschillende betekenissen hebben. In de uitdrukking “to hold space for someone” zit er een dubbelzinnigheid, in die zin dat je zowel ruimte ‘vasthoudt’ als dat deze actie mogelijk wordt door zelf, bewust, vanuit opmerkzaamheid en aandachtige aanwezigheid, ruimte niet ‘te vullen’.

Overweldigend waardenvol

Welke waarden ze had, vroeg ik. Welke waarden ze waardeert.

Zucht, niet zo’n vraag. De laatste keer dat ze zich hierover boog, zat ze op de middelbare school, zei ze licht vervreemd. Een beetje kunstmatig allemaal, zo’n oefening, toen een verplicht onderdeel van toch al weinig levendige lesstof.
Bovendien zouden haar antwoorden cliché zijn, vermoedde ze.

Binnenin of buitenom, de vraag ging met frictie gepaard.

Ze wilde geen voor de hand liggende antwoorden geven, maar kon er niet echt omheen: verbinding, dát was belangrijk. Echte verbinding. Interpersoonlijk, zou ze later verfijnen.

‘Dat zou waarschijnlijk iedereen zeggen’, voegde ze eraan toe.

‘Fijn dat we op dat punt op één lijn zitten met elkaar’, grapte ik subtiel, met de intentie haar uit te nodigen hardop denkend na te gaan welke waarden nog meer voor de hand liggend ‘maar’ belangrijk zijn. Met de intentie sociaal in verbinding te staan, gedurende het onderzoeken en inclusief de gevoelde onzekerheid.

Onaangepast binnen de norm

Dąbrowski beschrijft bij zijn dynamismen vormen van aangepastheid en onaangepastheid. Er zijn een aantal onaangepastheden die algemeen geaccepteerd zijn. Tatoeages, extreme haardrachten, sieraden zoals piercings, maar ook groepen in de samenleving, zoals de alto’s, gabbers, mooiboys, hippies, voetballers enz. Zij hebben allemaal hun unieke vorm van zich uiten, die niet gemakkelijk, maar toch uiteindelijk wel geaccepteerd worden in de samenleving. Een unieke uiting van iemands persoonlijkheid, maar binnen de normen van de samenleving. Ik zal dit illustreren met een voorbeeld.

Overeenkomsten hoogbegaafdheid en verstandelijke beperking

Op het moment dat ik ontdekte hoogbegaafd te zijn, werkte ik op een school met ernstig verstandelijk en visueel beperkte leerlingen. Afgezien van het verschil in IQ (dat zo groot was dat er een gemiddeld IQ tussen paste), zag ik òòk overeenkomsten. De gevoeligheid voor prikkels uit de omgeving zag ik in ons allebei terug. Op onze school werken we nauw samen met onder andere ergotherapeuten. Samen maken we per leerling een lesrooster, die voor zijn specifieke prikkelgevoeligheid de meest optimale balans heeft tussen leren en ontladen.