Wanneer je een sterke derde factor ontwikkelt, word je zelfbewuster en ervaar je geleidelijk aan meer zelfbeschikking. Het is een transformerende, innerlijke kracht die ontstaat wanneer je bewust wordt van je persoonlijke waarden en op basis hiervan keuzes maakt in je leven, op elk niveau. De derde factor maakt ook onderdeel uit van het ontwikkelpotentieel.
Je bent in staat om als ervaringsdeskundige (subject) jezelf van buitenaf te bekijken (object). Zelfonderzoek en zelfobservatie staan in dienst van je eigen ontwikkeling. Je doet aan actieve, continue zelfontdekking. Je ontwikkelt een ‘innerlijk waarnemer’ die getuige is van je eigen mentale, emotionele en fysieke processen. Hiermee ontwikkel je empathie: het vermogen om jezelf objectief te beschouwen, maakt dat je ruimte ontwikkelt om je subjectief in te leven in het perspectief van anderen. Dit proces is fundamenteel voor het opbouwen van authentieke relaties en het ontwikkelen van begrip voor anderen.
Dit is het proces van persoonlijkheidsontwikkeling, waarbij de veranderingen in je emotionele structuur het meest cruciaal zijn. Deze ontwikkeling is niet gelijk aan je biologische ontwikkeling of die van een psychologisch type. In deze transformatie merk je dat stresssituaties geen langdurig ontwrichtend effect meer hebben op je innerlijke stabiliteit. Je bent in staat om je diep te concentreren, wat je mogelijk hebt beoefend in meditatie.
Je bent bewust van je gedragsmatige doen en laten in het verleden, heden en toekomst, en de invloed hiervan op anderen en je omgeving. Je kent je eigen uniciteit en waardeert je karakter, mogelijkheden en ontwikkelbehoeften. Vanuit zelfbeheersing reguleer je je ontwikkeling, terwijl je de elementen van jezelf die je niet (meer) gepast vindt in toom houdt. Het dynamisme ‘zelfbeheersing’ wordt uiteindelijk vervangen door het dynamisme ‘sturing vanuit de kern’ dat vanaf dat moment deze activiteiten aanstuurt.
Samen met ‘subject en object in jezelf’ is dit dynamisme onmisbaar voor zelf-aangestuurde ontwikkeling. Waar innerlijke en externe conflicten eerder psychoneurotische symptomen veroorzaakten, ervaar je conflicten nu als kansen die je eigen ontwikkeling kunnen verstevigen en verdiepen. Middels zelfonderzoek en zelfreflectie weet je wat je nodig hebt om met deze conflicten om te gaan.
Je neemt actief en bewust verantwoordelijkheid voor je eigen ontwikkeling en zoekt informatie en ervaringen op die dit proces ondersteunen. Alleen zijn en concentratie spelen een belangrijke rol in dit proces, maar ook spiegeling aan personen in wie je hogere waarden herkent. In lijn met het dynamisme ‘subject en object in jezelf’ is er een deel van jezelf dat onderwijst en deel dat onderwezen wordt.
Je neemt verantwoordelijkheid voor je eigen acties, gevoelens, verlangens en ideeën. Je ondersteunt ook anderen in hun persoonlijke ontwikkeling, en reageert empathisch op sociale behoeften in de maatschappij of mensen in een kwetsbare positie.
De betekenis van autonomie en authenticiteit (hier authentisme) in positieve desintegratie is net iets anders dan hoe we de begrippen gebruiken in het Nederlands. Met het dynamisme ‘autonomie’ ervaar je innerlijke vrijheid van je omgeving en je eigen lagere drijfveren. Het dynamisme ‘authentisme’ reflecteert de integere expressie van je emoties, gedachten en gedragingen, die nu helemaal congruent zijn met je persoonlijke waardenhiërarchie. Beide dynamismen ondersteunen je om de hoogste vormen van ontwikkeling te bereiken, richting het persoonlijkheidsideaal.
Dit is in positieve desintegratie het ultieme doel van ontwikkeling, de essentie van wie je bent. In eenlagige ontwikkeling is het persoonlijkheidsideaal vaak gebaseerd op publieke figuren zoals filmsterren of atleten. In meerlagige ontwikkeling verdwijnt dit beeld en ontstaat het ruwe materiaal voor een ander persoonlijkheidsideaal. Het is de behoefte om de hoogst mogelijke vormen van persoonlijkheidsontwikkeling te bereiken: de standaard waaraan je je eigen doen, denken en handelen voortdurend evalueert.