– Waar gaat de reis naartoe?
– Naar Westerbork. […] Hoeveel is dat?
– Dat is gratis. Fijne feestdagen.
De NPO-serie Etty, gebaseerd op de wereldberoemde dagboeken van Etty Hillesum, speelt zich af in modern Amsterdam, waardoor de realiteit van (de Tweede-wereld)oorlog nog invoelbaarder wordt.
Aan de hand van haar dagboeken volgen we de persoonlijkheidsontwikkeling van Hillesum, die haar onder andere beweegt om als vrijwillig naar Westerbork te gaan en daar kampbewoners bij te staan. Deze transformatie naar secundaire integratie is onderzocht door Michael Piechovski. Je leest er hier meer over.
Dit is het begin van een boeiend gesprek tussen Klaas Smelik en Etty, dat ze voeren net nadat ze hem heeft verteld dat ze de Joodse Raad heeft laten weten dat ze naar Westerbork wil gaan. Omdat beiden vanuit een ander ontwikkelingsniveau spreken, vinden ze elkaar niet.
– Wat is de kunst van het lijden dan?
– Wat je ermee doet. Welke betekenis je eraan geeft. Mensen raken altijd meteen verstrikt in angst, wanhoop, vijandigheid, haat. Het neemt ze helemaal over. […] Als je leven bestaat uit angst en haat, kun je het dan nog wel een leven noemen?
– Ik weet het niet. Maar het leven zelf gaat toch altijd boven alles?
– Niet altijd.
– Maar hoe ga jij om met lijden dan?
– Kijk, het lukt mij ook niet altijd. Echt. Ik heb genoeg momenten van wanhoop. Maar ik blijf tegen mezelf zeggen dat wat echt het verschil maakt, is mijn reactie op het lijden. Ik heb namelijk altijd wel de vrijheid om te kiezen hoe ik erop reageer.
[…]
De serie is te bekijken op NPO Start.